Hamilelikte kahveden uzak durmak zorunda mısınız?

Hamilelikte kahve içmek zararlı mı? : 10 soruda kahve

Hamilelikte kahveyi bırakmak oldukça yaygın. Peki hamilelikte kahve zararlı mı gerçekten? Hiç mi içmemek gerek, ne kadarı zararlı? Yakın bir arkadaşımın anne olma sürecinde yaşadıklarından esinlenerek, düzenli olarak kahve içen ve uzun bir süre bu keyiften uzak kalma fedakarlığını da gösterecek olan anne adayları için bu durumu enine boyuna araştırdım.

 

Başlamadan önce şunu tekrar vurgulamak gerek : “kahvenin zararları” ya da “kahvenin sağlığa etkileri” gibi başlıklarda okuduğunuz yazılar, çoğunlukla kahvenin içindeki binlerce bileşenden sadece biri olan “kafein”in sağlığa etkilerini incelemektedir. Bu sebeple bu araştırmaların çok büyük bir çoğunluğu doğrudan “kahve tüketimi zararlıdır” diyemezler. Kahve içeceğindeki kafein miktarı, kavurma şekli (Örn. az-orta kavrulmuş kahvelerde %50 oranında daha azdır), demlenme şekli, çekirdeklerin cinsi, içeceğinizdeki süt miktarı, kahve içeceğinin büyüklüğü ve hatta demlemede kullanılan suyun sıcaklığına göre bile yüksek oranda değişebilir (65mg ile 150mg arasında oynar)

 

Son 10 yılda yapılan araştırmalar, hamilelikte kahve tüketiminin ortalama miktarda (günlük yaklaşık 2 fincan)  bir risk yarattığını kesin bir yargıyla ispatlayamıyor. Bu durumun sebebi ise yapılan araştırmalarda kahve (veya kafein) tüketiminin tek değişken olarak ele alınmamış olması ve kullanım süresi/sıklığıyla ilgili net ve yeterli bilgi toplanmamış olması. European Food Safety Association (EFSA)’ın geçtiğimiz ay düzenlediği konferansta ele alınan son makale, anne adaylarına günlük kafein alımlarını durdurmak yerine 200mg’a kadar (2 fincan kahve, 3-4 bardak çay) düşürmelerini öneriyor.

Kahve ve çayda bulunan kafein miktarlarına dair detaylı bilgiyi burada bulabilirsiniz. Eğer kahve veya çay tutkulu bir anne adayıysanız bu listeyi mutlaka el altında bulundurun. Örnek olarak Starbucks içeceklerindeki kafein miktarları aşağıdaki gibi. (Kaynak : caffeineinformer.com)

 

Starbucks içeceklerindeki kafein miktarları (mg)

İçecekShort (236ml)Tall (254ml)Grande (473ml) Venti (591ml)
Filtre Kahve160240320405
Decaf Filtre Kahve15202530
Americano75150225300
Latte75150150225
Mocha90170175255
Cappucino75150150225
Caramel Macchiato75150150225
Pumpkin Spice Latte8787174174
Gingerbread Latte8787174174
Toffee Nut Latte8787174174
White Chocolate Mocha75150150225
Signature Hot Chocolate10152025
Chai Tea Latte5075100120
Türk Kahvesi (1 fincan = 60ml)50505050
Espresso Single75757575
Espresso Doppio150150150150

 

Soru 1 : Hamileyken kahve içebilir miyim?

Elbette! Geçtiğimiz ay EFSA tarafından düzenlenen “Scientific Opinion on Safety of Caffeine” panelinde anne adaylarına kahve içmeyi kesmek yerine günlük 200mg’dan fazla kafein almamalarını öneriyor. Şunu da unutmamak gerek, hamilelik döneminde kafeinin sindirimi yavaşlıyor. Bu yüzden ortalama kafein tüketim sınırı metabolizmaya göre değişir. Eğer günde bir fincan kahve içiyorsanız içiniz rahat etsin, çünkü hiçbir araştırma ve kontrollü deneyde bu seviyede bir tüketimin olumsuz etkisine rastlanmamış. (bir fincan kahve (~240ml) 80-85mg kafein içerir).

(Daha detaylı bilgi için : “Scientific Opinion on Safety of Caffeine” bildirisi – 120 sayfa )

İçecek / YiyecekKafein miktarı (mg)
Siyah Çay (1 bardak, 220ml)55
Yeşil Çay (1 bardak, 3dk demlenmiş, 220ml)48
Bitki Çayları0
Coca Cola ( 330ml Kutu)31.6
Coca Cola Light (330ml Kutu)31.6
Coca Cola Zero (330ml Kutu)42.6
Coca Cola Life (330ml Kutu) - bizde henüz yok ama Stevia ile yapılıyor27
Pepsi (330ml Kutu)38
Pepsi Diet (330ml Kutu)34
Pepsi MAX (330ml Kutu)69
Lipton Ice Tea (330ml Kutu)36
Nestea Ice Tea (330ml Kutu)34.4
Sprite (330ml Kutu)0
Fanta (330ml Kutu)0
Enerji İçecekleri (250ml Kutu)85
Alkolsüz Bira (500ml Kutu)33.3
Sütlü Çikolata (%20-25 Kakao) 80g16
Bitter Çikolata (%35 Kakao) 80g 53.3

Soru 2 : Madem hamilelikte kahve o kadar zararlı değil, neden bunca araştırma tam tersini söylüyor?

Bilimsel araştırmaları tekil olarak incelemek yerine bir araştırma alanı olarak düşünüp bu alandaki tüm araştırmaların bütünlüğünü görmek daha doğru. Bu çerçevede baktığımızda, daha önce bahsettiğimiz gibi, ortalama miktarda (günlük en fazla 200mg) kafein tüketiminin fetüse zararlı olduğuna dair bir araştırma yok.

 

Soru 3 : Hamile olduğumu öğrendiğimden beri eskisi kadar canım kahve çekmiyor, peki bu neden?

Hamileliğin başlarında anne adaylarının çay, kahve tüketimlerini oldukça azalttıkları bir gerçek. Bunun da başlıca sebebi aslında hamileliğin belirtileri. Haliyle mide bulantısı ve iştahsızlık gibi durumlarda kahve içmeyi de çok istemiyorsunuz 🙂

 

Soru 4 : Bebeğim karnımda büyürken kahve içmeye devam etmemin ne gibi riskleri var?

Geçtiğimiz yıl (2014) University of Leeds’ten bir grup profesör, “Caffeine intake during pregnancy and adverse birth outcomes” başlıklı çalışmalarında50 yıl öncesine kadarki dönemde, hamilelikte kahve tüketimi (kafein) alımıyla ilgili yapılan tüm kontrollü deneyleri bir arada analiz etmiş. Araştırmalarında günlük ortalama tüketimi (200mg, 2 fincan kahve) baz alarak, daha fazla kahve tüketiminin nasıl etkileri olduğunu incelemişler. Fakat eski araştırmaların çoğu kafein tüketimini ayrı bir değişken olarak araştıramamış ve genellikle kötü beslenme ve sigara içme gibi faktörlerle birlikte incelenmiş.

Hamilelikte kahve tüketimi günde 3-4 fincanı bulan anne adaylarında (300mg kafein)

  1. Düşük yapma riski %14 oranında artış göstermiş.
  2. Ölü doğum yapma riski %19 oranında artış göstermiş.
  3. Erken doğum yapma riski %2 oranında artış göstermiş.
  4. Düşük doğum ağırlığı riski %7 oranında artış göstermiş.
  5. Anne karnında gelişim geriliği (SGA) %10 oranında artış göstermiş.

Araştırmacılar, yüksek miktarlarda kahve tüketiminin zararları konusunda hemfikir. Ancak bu sınır 300 mg’dan, yani  günde 3-4 fincandan fazla kahve içmekten başlıyor. İlgili araştırmada da varılan sonuç ise; hamilelikte kahve tüketimini daha fazla azaltılmasını önermek için yeterli verinin olmadığı, fakat önerilen ortalama tüketim miktarına uymanın oldukça faydalı olacağı yönünde.

(Daha detaylı bilgi için :  “Caffeine intake during pregnancy and adverse birth outcomes” – 25 sayfa)

 

Soru 5 : Hamilelikte kahve içmenin düşük yapma riskini artırdığını duymuştum, bu doğru mu?

Bunu iddia eden ve 2010 yılında tekrar incelenerek güncellenen araştırmaya göre; ortalama kafein tüketimi (200-3oo mg) düşük yapma riskini artırmıyor. Araştırmanın güncellenmesinin sebebi ise bulguların yeniden incelenmesi.

Üçüncü soruda belirttiğimiz gibi, hamilelik belirtileriyle birlikte mide bulantısı ve iştahsızlık gibi sebeplerden dolayı anne adayları birçok sağlıksız besinden uzaklaşıyor. Eski araştırmada fark edilmiş ki; günlük kafein tüketimini azaltmayan anne adayları aynı zamanda günlük hayatlarındaki dengesiz beslenmeye, sigara ve alkol alımına da devam ediyor çünkü hamilelik belirtileri normalden geç gözleniyor.

(Daha detaylı bilgi için : “A review of the epidemiologic evidence concerning the reproductive health effects of caffeine consumption: a 2000-2009 update.”)

 

Soru 6 : Resmi olarak önerilen maksimum kafein miktarı ne kadar?

200mg. Bu da yaklaşık olarak günde 2 fincan kahveye tekabül ediyor. Fakat kafein kahve dışında çay, kakao, coca-cola gibi diğer besinlerde de bulunabiliyor. Bu yüzden kahve dışında kafein içeren neler yiyip içtiğinize de dikkat etmeniz gerek.

 

Soru 7 : Hamilelikte kahve içmenin akut çocukluk lösemisine (ALL) sebep olabildiğini duydum, bu doğru mu?

İlgili araştırmada anne adayları günlük kafein tüketimlerine göre incelenmiş ve az kahve içen annelerle daha çok kahve içen annelerin çocuklarının sağlık durumları karşılaştırılmış. Sonuç olarak; özellikle aşırı doz kahve tüketimi (günde 4-5 fincan) durumlarında akut çocukluk lösemisi (ALL ve AML) riskinin arttığı gözlemlenmiş. 

Fakat araştırmacılar çalışmalarının sonucunda, kesin olarak bir sınır belirlenmesi için daha fazla araştırmanın yapılmasına ihtiyaç olduğuna, mevcut verilerin net bir sonuca varmak için yetersiz olduğunu söylemişler. Aynı araştırma, daha önce bahsettiğim “Scientific Opinion on Safety of Caffeine” isimli çalışmada da destekleniyor ve günlük 200mg kafein tüketiminin aşılmamasını öneriyor.

(Daha detaylı bilgi için : “Maternal coffee consumption during pregnancy and risk of childhood acute leukemia”)

 

Soru 8 : Peki kahvenin doğurganlığa bir etkisi var mı?

Araştırmalar yüksek seviyelerde kafein tüketiminin (günde 300mg’dan fazla) doğurganlığa ve sperm kalitesine olumsuz yönde etki ettiği konusunda hemfikir. Diğer bir yandan, bu araştırmalarda ele alınan kahveden ziyade genel olarak kafein tüketimi. Aynı zamanda, ilgili araştırmalar kafein tüketimiyle birlikte alkol, sigara ve düzensiz beslenme gibi faktörlerle birlikte incelendiğinde böyle bir sonuca varıyorlar.

(Daha detaylı bilgi için : “Lifestyle factors in people seeking infertility treatment – A review”)

Soru 9 : Peki ya emzirirken de kahve içebilecek miyim?

Evet. Yapılan araştırmalar önerilen sınırı (günlük 200mg kafein) aşmadığınız sürece emzirme döneminde de rahatlıkla kahve içebileceğinizi söylüyor.

Soru 10 : Sonuç olarak hamilelikte ne kadar kahve içebilirim yani?

Günde en fazla 2 fincan. Tabii ki bu içtiğiniz kahvenin çekirdeklerinin kavurma şekli (Örn. az-orta kavrulmuş kahvelerde %50 oranında daha azdır), demlenme şekli, çekirdeklerin cinsi, içeceğinizdeki süt miktarı, kahve içeceğinin büyüklüğü ve hatta demlemede kullanılan suyun sıcaklığına göre bile yüksek oranda değişebilir. Güncel bilimsel araştırmalar ve Avrupa Sağlık Güvenliği Kurumu, hamilelikte kahve tüketiminden ziyade kafein tüketiminizi 200mg’a sınırlamanızı öneriyor. Hangi kahve içeceğinde veya hangi besinde ne kadar kafein bulunduğunu yazının başındaki tablolardan inceleyebilirsiniz.